Ophiocoma spp. - Wężowidło

Ophiocoma spp. to niezwykle pożyteczne i odporne bezkręgowce z gromady wężowideł (Ophiuroidea). Występują powszechnie w tropikalnych wodach Oceanu Indyjskiego, Spokojnego oraz w Morzu Czerwonym. W akwarystyce morskiej stanowią filar ekipy czyszczącej, pełniąc funkcję niezastąpionej „służby sanitarnej”, która dociera w miejsca niedostępne dla ryb czy ślimaków.

Charakterystyka i zachowanie

Wężowidło to charakteryzuje się małą, wyraźnie odgraniczoną, centralną tarczą (dyskiem) o ciemnobrązowym lub głębokim, czarnym ubarwieniu. Wychodzi z niej pięć (rzadziej sześć) bardzo długich, smukłych i giętkich ramion, które są gęsto pokryte drobnymi, ciemnymi kolcami ochronnymi. W warunkach akwariowych dorosłe osobniki mogą osiągać rozpiętość ramion od 20 do nawet 30 cm.

Gatunek ten prowadzi wybitnie skryty i nocny tryb życia. W ciągu dnia pozostaje całkowicie schowany pod konstrukcjami skalnymi lub w głębokich szczelinach. O jego obecności świadczą zazwyczaj jedynie pojedyncze, zwinne ramiona wystające ze skał i sondujące przestrzeń wodną. Wężowidło uaktywnia się w całości po zgaszeniu świateł oraz w porze karmienia ryb – potrafi błyskawicznie wyczuć zapach mrożonego pokarmu w wodzie i wyjść z ukrycia po jedzenie. Posiada doskonałe zdolności regeneracyjne; uszkodzone lub odłamane odnóża szybko odrastają

Dieta i rola w ekosystemie akwarium

Ophiocoma spp. to rygorystyczny padlinożerca, detrytusożerca oraz filtrator. W akwarium morskim wykonuje kluczową pracę porządkową:

• Precyzyjnie wyjada resztki mrożonych i suchych pokarmów (artemia, mysis, kryl), które opadły na dno i utknęły w najgłębszych zakamarkach żywej skały, zapobiegając ich gniciu.
• Konsumuje nagromadzony detrytus oraz organiczne osady denno-skalne.
• Wyciąga ramiona w toń wodną, wychwytując zawiesinę i drobne cząstki organiczne (filtracja mechaniczna).

Wymagania i hodowla

• Minimalna pojemność akwarium: Od 100 litrów (ze względu na docelową rozpiętość ramion dorosłych osobników).
• Aranżacja przestrzeni:

Niezbędna jest duża ilość żywej skały ułożonej w taki sposób, aby tworzyła naturalne jaskinie, groty i zacienione szczeliny.

• Parametry wody: Stabilne i typowe dla systemów rafowych (temperatura: 22–28°C, zasolenie: 1.023–1.025, pH: 8.0–8.4). Szkarłupnie są skrajnie wrażliwe na gwałtowne skoki zasolenia (gęstości) oraz pH wody, dlatego wymagają bardzo powolnej, kropelkowej aklimatyzacji przy wprowadzaniu do zbiornika. Podobnie jak inne bezkręgowce, wykazują całkowitą nietolerancję na leki i preparaty oparte na miedzi.
• Kompatybilność (Reef Safe): W 100% bezpieczne dla koralowców miękkich, LPS oraz SPS. Czarne wężowidła z rodzaju Ophiocoma są całkowicie łagodne i nie stanowią żadnego zagrożenia dla zdrowych, małych ryb czy krewetek.